Universal Davranış Qaydaları/Eskiz versiyasına rəy bildirmə

This page is a translated version of the page Universal Code of Conduct/Policy text and the translation is 14% complete.
Outdated translations are marked like this.
Other languages:
Bahasa Indonesia • ‎Bahasa Melayu • ‎Chi-Chewa • ‎Deutsch • ‎English • ‎Esperanto • ‎Hausa • ‎Igbo • ‎Kiswahili • ‎Kreyòl ayisyen • ‎Luganda • ‎Nederlands • ‎Setswana • ‎Tiếng Việt • ‎Türkçe • ‎Yorùbá • ‎azərbaycanca • ‎català • ‎eesti • ‎español • ‎français • ‎isiZulu • ‎italiano • ‎magyar • ‎polski • ‎português do Brasil • ‎română • ‎suomi • ‎svenska • ‎čeština • ‎Ελληνικά • ‎русский • ‎српски / srpski • ‎українська • ‎հայերեն • ‎עברית • ‎العربية • ‎فارسی • ‎नेपाली • ‎मराठी • ‎हिन्दी • ‎বাংলা • ‎ગુજરાતી • ‎தமிழ் • ‎తెలుగు • ‎ไทย • ‎ქართული • ‎中文 • ‎日本語 • ‎한국어
Universal Code of Conduct

Universal Code of Conduct

Why we have a Universal Code of Conduct

Bu Universal Davranış Qaydaları (UDQ) məqbul (münasib) və qəbuledilməz davranışın təməli təyin edir. Bu, onlayn və oflayn Vikimedia layihələri və sahələri ilə əlaqə quran və ona töhfə verən hər kəsə aiddir. Buraya yeni və təcrübəli töhfə verənlər, layihələr daxilində görəvlilər, tədbir təşkilatçıları və iştirakçıları, filialların işçiləri və idarə heyəti üzvləri və Vikimedia Fondunun işçiləri və idarə heyəti üzvləri daxildir. Şəxsi və virtual tədbirlər, texniki sahələr və bütün Vikimedia layihələri və Vikiləri üçün tətbiq olunur.

Bu icmaların onlara qoşulan hər kəs üçün pozitiv, təhlükəsiz və sağlam mühit olmasını istəyirik. Ayrıca, layihələrimizi məzmununa zərər verən və ya təhrif edənlərə qarşı qorumaq istəyirik.

UDQ, istisnalar olmadan bütün Vikimediaçılara bərabər şəkildə tətbiq edilir. UDQ ilə ziddiyyətli hərəkət etmək, platformaların icma nümayəndələri və funksionerləri (yerli icmaların təsdiqinə və kontekstləşdirilməsinə uyğun olaraq) və ya platformaların qanuni sahibi olan Vikimedia Fondu tərəfindən tətbiq olunan sanksiyalara səbəb ola bilər.

Vikimedia missiyasına uyğun olaraq, Vikimedia layihələrini və məkanlarını istifadə edən hamı:

  • hər kəsin bütün biliklərini cəmində sərbəst şəkildə paylaşa biləcəyi bir dünya yaratmağa kömək edin.
  • qlobal bir cəmiyyətdə iştirak etmək
  • qərəzli münasibətlərdən çəkinmək və bütün işlərində dəqiqlik və doğruluq üçün çalışmaq.

1 – Introduction

Buraya daxildir:

  • ictimai və yarı ictimai qarşılıqlı əlaqələr
  • fikir ayrılığı müzakirələri və icma üzvləri arasında həmrəylik ifadəsi
  • texniki inkişaf məsələləri
  • məzmun töhfəsinin aspektləri
  • xarici tərəfdaşlarla filialların/icmaların təmsil olunması halları
  • ictimai qarşılıqlı fəaliyyət və tədbirlər, mətbuat konfransları və peşəkar toplantılar

The Universal Code of Conduct applies equally to all Wikimedians without any exceptions. Actions that contradict the Universal Code of Conduct can result in sanctions. These may be imposed by designated functionaries (as appropriate in their local context) and/or by the Wikimedia Foundation as the legal owner of the platforms.

2 – Expected behaviour

Hər Vikimediaçı, istər yeni, istərsə də təcrübəli bir redaktor, icma funksioneri, iştirakçı və ya WMF idarə heyətinin üzvü və ya işçisi olsun, öz davranışlarından cavabdehdir.

Bütün Vikimedia layihələrində, məkanlarda və tədbirlərdə davranış hörmət, sivillik, həmkarlıq, həmrəylik və yaxşı vətəndaşlıq baxımından qurulacaqdır. Bu, yaşa, zehni və ya fiziki qüsurlara, fiziki görünüşünə, milli, dini, etnik və mədəni mənsubiyyətinə və ya kastaya, sosial təbəqəsinə, dil sərbəstliyinə, cinsi oriyentasiyasına, cinsiyyətinə və ya karyera sahəsinə görə fərq qoyulmadan bütün töhfə verənlər və iştirakçılar ilə qarşılıqlı fəaliyyətində olan bütün iştirakçılara və töhfə verənlərə aiddir. Nə qazandığımıza, nə bacarıqlarımıza, nə də Vikimedia layihələrində və ya hərəkatımızda dayandığımıza görə fərq qoymayacağıq.

2.1 – Mutual respect

Hörmət başqalarına hörmət göstərməkdir. İnsanlarla ünsiyyət qurarkən, istər onlayn, istərsə də oflayn Vikimedia mühitlərində, bizə göstərmələrini istədiyimiz qədər onlara hörmətlə yanaşacağıq.

Buraya daxildir, lakin bunlarla məhdudlaşmır:

  • *Empatya tətbiq edin. Dinləyin və hər hansı bir Vikimediaçının [link: müxtəlif mənşəli] sizə söylədiklərini anlamağa çalışın. Bir Vikimediaçı kimi öz anlayışınıza, gözləntilərinizə və davranışınıza meydan oxumağa və uyğunlaşdırmağa hazır olun.
  • Həmişə yaxşı niyyətli olun və konstruktiv, müsbət redaktə edin. Yaxşı və yaxşı niyyətlə rəy bildirin və rəy alın. Tənqid həssas və konstruktiv bir şəkildə verilməli və inkişaf üçün konkret, ölçülə bilən strategiyalar daxil edilməlidir.
  • Töhfə verənlərin özlərini necə adlandırdıqlarına və təsvir etdiklərinə hörmət edin. İnsanlar özlərini təsvir etmək üçün xüsusi terminlərdən istifadə edə bilərlər. Hörmət əlaməti olaraq, bu insanlarla və ya onlarla ünsiyyət qurarkən bu terminlərdən istifadə edin. Nümunələr bunlardır:
    • Etnik qruplar özlərini təsvir etmək üçün tarixən başqalarının onlar üçün istifadə etdikləri ad əvəzinə özlərini təsvir etmək üçün müəyyən bir ad istifadə edə bilərlər
    • Dillərindən sizə bəlli olmayan fərqli hərflər, səslər və ya sözlər istifadə edən adları olan insanlar;
    • Fərqli adlar və əvəzliklərdən istifadə edərək müəyyən bir cinsi oriyentasiya və ya cinsi şəxsiyyət ilə eyniləşdirən insanlar;
    • Xüsusi bir fiziki və ya zehni qüsur olduğunu təyin edən insanlar özlərini izah etmək üçün xüsusi terminlərdən istifadə edə bilərlər
  • Şəxsi görüşlərdə hər kəsi nəzakətlə qarşılamağa çalışacağıq və bir-birimizin seçimlərinə, həssaslıqlarına, ənənələrinə və tələblərinə diqqətlə yanaşacağıq.
  • Assume good faith, and engage in constructive edits; your contributions should improve the quality of the project or work. Provide and receive feedback kindly and in good faith. Criticism should be delivered in a sensitive and constructive manner. All Wikimedians should assume unless evidence otherwise exists that others are here to collaboratively improve the projects, but this should not be used to justify statements with a harmful impact.
  • Respect the way that contributors name and describe themselves. People may use specific terms to describe themselves. As a sign of respect, use these terms when communicating with or about these people, where linguistically or technically feasible. Examples include:
    • Ethnic groups may use a specific name to describe themselves, rather than the name historically used by others;
    • People may have names that use letters, sounds, or words from their language which may be unfamiliar to you;
    • People who identify with a certain sexual orientation or gender identity using distinct names or pronouns;
    • People having a particular physical or mental disability may use particular terms to describe themselves
  • During in-person meetings, we will be welcoming to everyone and we will be mindful and respectful of each others’ preferences, boundaries, sensibilities, traditions and requirements.

2.2 - Nəzakətlilik, həmkarlıq, həmrəylik və yaxşı vətəndaşlıq

Nəzakətlilik, kənar insanlar da daxil olmaqla insanlar arasında davranış və danışıqda yüksək bir nəzakət standartıdır. Kollegiallıq, ümumi bir səy göstərən insanların bir-birlərinə göstərdikləri dostluq dəstəyidir. Yaxşı vətəndaşlıq, Vikimedia layihələrinin məhsuldar, xoş və təhlükəsiz yerlər olması və Vikimedia Missiyasına töhfə verməsi üçün aktiv məsuliyyət daşımaq deməkdir.

  • Civility is politeness in behaviour and speech amongst people, including strangers.
  • Collegiality is the friendly support that people engaged in a common effort extend to each other.
  • Mutual support and good citizenship means taking active responsibility for ensuring that the Wikimedia projects are productive, pleasant and safe spaces, and contribute to the Wikimedia mission.

Buraya daxildir, lakin bunlarla məhdudlaşmır:

  • Rəhbərlik və məşqçilik: Yeni gələnlərə yol tapmağa və əsas bacarıqlara yiyələnməyə kömək etmək
  • Həmrəylik göstərin: Töhfə verən həmkarlarına diqqət yetirin, dəstəyə ehtiyac olduqda onlara kömək edin və başqaları onlara standartlarımıza uyğun olmayan bir münasibət göstərdikləri zaman onlar adına danışın
  • Töhfə verənlərin gördüyü işləri tanıyın və təşəkkür edin: sizə göstərdikləri köməyə görə təşəkkür edin. Onların səylərini qiymətləndirin və vaxtı gəldikdə təşəkkür edin.
  • Mentorship and coaching: Helping newcomers to find their way and acquire essential skills.
  • Looking out for fellow contributors: Lend them a hand when they need support, and speak up for them when they are treated in a way that falls short of expected behaviour as per the Universal Code of Conduct.
  • Recognize and credit the work done by contributors: Thank them for their help and work. Appreciate their efforts and give credit where it is due.

3 – Unacceptable behavior

Universal Davranış Qaydaları icma üzvlərinə pis davranış və taciz vəziyyətlərini müəyyənləşdirməyə kömək etmək məqsədi daşıyır. Vikimedia hərəkəti daxilində aşağıdaki davranışlar qəbuledilməz hesab olunur:

3.1 – Harassment

Buraya əsasən bir insanı qorxutmaq, qəzəbləndirmək və ya əsəbiləşdirmək üçün hazırlanmış hər hansı bir davranış daxildir. Davranış, ağlabatan bir insanın dözə biləcəyi bir şeydən çox olduğu təqdirdə təqib hesab edilə bilər (mədəni kontekst və əlaqəli insanların gözləntiləri nəzərə alınmaqla). Taciz tez-tez, xüsusən həssas vəziyyətdə olan insanlara qarşı emosional istismar şəklində olur.

  • *Təhqir: Buraya ad qoyma, ləkələmə və ya stereotiplərdən istifadə və şəxsi xüsusiyyətlərə əsaslanan hücumlar daxildir. Təhqir, zəka, görünüş, etnik mənsubiyyət, irq, din, mədəniyyət, kast, cinsi oriyentasiya, cinsiyyət, əlillik, yaş, milliyət, siyasi mənsubiyyət və ya digər xüsusiyyətlər kimi qəbul olunan xüsusiyyətlərə aid edilə bilər. Bəzi hallarda təkrarlanan istehza və ya taciz, ayrı-ayrı bir şey verməsə də, birliktə təhqir kimi qiymətləndirilə bilər.
  • Seksual taciz: İstənilməyən cinsi diqqət və ya başqalarına qarşı hər cür irəliləyiş.
  • Təhdidlər: Bir mübahisəni qazanmaq və ya kimisə istədiyiniz kimi davranmağa məcbur etmək üçün fiziki zorakılıq, qanuni əməliyyatla təhdid etmək, haqsız utanc və ya nüfuza xələl gətirmə ehtimalından istifadə etmək daxildir.
  • Başqalarına zərər verməyə təşviq etmək: Buraya başqasını özünə zərər verməyə və ya intihara təşviq etməklə yanaşı üçüncü bir şəxsə qarşı şiddətli hücumlar etməyə təşviq etmək də daxildir.
  • Doksinq: ad, iş yeri, fiziki və ya elektron poçt ünvanı kimi başqalarının xüsusi məlumatlarını açıq izni olmadan dərc etmək. Minimum standart olaraq, bir şəxsin şəxsi saxlamağa çalışdığı və onlayn yayımlanmayan məlumatları heç vaxt yayımlamamaq lazımdır. Bir çox icmalar bundan daha yüksək bir standarta sahib olacaqlar və başqa yerdə yayımlanan, lakin bir Vikimedia layihəsində paylaşılmayan məlumatların yayımlanmasını qadağan etməyi üstün tuta bilərlər.
  • Stalkinq: proyektlar boyunca bir insanı izləmək və onları əsəbiləşdirmək və ya ruhdan salmaq məqsədi ilə işlərini dəfələrlə tənqid etmək.
  • Trolinq: Söhbəti qəsdən pozmaq və ya kiməsə qəsdən təhrik etmək üçün pis niyyətlə göndərmək.
  • Sexual harassment: Sexual attention or advances of any kind towards others where the person knows or reasonably should know that the attention is unwelcome or in situations where consent cannot be communicated.
  • Threats: Explicitly or implicitly suggesting the possibility of physical violence, unfair embarrassment, unfair and unjustified reputational harm, or intimidation by suggesting gratuitous legal action to win an argument or force someone to behave the way you want.
  • Encouraging harm to others: This includes encouraging someone else to commit self-harm or suicide as well as encouraging someone to conduct violent attacks on a third party.
  • Disclosure of personal data (Doxing): sharing other contributors' private information, such as name, place of employment, physical or email address without their explicit consent either on the Wikimedia projects or elsewhere, or sharing information concerning their Wikimedia activity outside the projects.
  • Hounding: following a person across the project(s) and repeatedly critiquing their work mainly with the intent to upset or discourage them. If problems are continuing after efforts to communicate and educate, communities may need to address them through established community processes.
  • Trolling: Deliberately disrupting conversations or posting in bad-faith to intentionally provoke.

3.2 – Abuse of power, privilege, or influence

İstismar həqiqi və ya algılanan bir güc, imtiyaz və ya təsir mövqeyində olan birinin digər insanlara qarşı hörmətsiz, qəddar və/və ya şiddətli davranış göstərməsi halında baş verir. Vikimedia mühitlərində ən çox emosional istismar (şifahi, zehni, psixoloji istismar) şəklində olur və tacizlə üst-üstə düşə bilər.


  • Görəvlilər, vəzifəli şəxslər və işçilər tərəfindən vəzifədən sui-istifadə: (seçilmiş) layihə görəvlilərin sərəncamında olan səlahiyyətlərdən, biliklərdən və ya mənbələrdən, habelə Vikimedia Fondunun və ya Vikimedia filiallarının vəzifəli şəxsləri və işçilərindən başqalarını qorxutmaq və ya hədələmək üçün və ya özləri üçün sui-istifadə maddi və ya qeyri-maddi fayda almaq.
  • Yüksək mövqeylərdən və əlaqələrdən sui-istifadə: Başqalarını qorxutmaq üçün vəzifəsindən və nüfuzundan istifadə etmək. Hərəkətdə əhəmiyyətli təcrübəsi və əlaqələri olan insanlardan xüsusi diqqətli davranmalarını xahiş edirik, çünki düşməncə şərhlər dostlarınızdan və tərəfdarlarınızdan təhdidlər yaratmaq və istənməyən bir nəticə verə bilər.
  • Gaslaitinq (Psixoloji manipulyasiya): Birinin öz algılarına, hisslərinə və ya anlayışlarına şübhə etməsinə səbəb olmaq üçün (tək və ya bir qrupla) işləmək. İcma nüfuzuna sahib insanlar etibarlı sayılmaq üçün xüsusi bir imtiyaza sahibdirlər və bundan istifadə edərək onlarla razılaşmayanlara hücum etməməyi gərəkir.
  • Abuse of office by functionaries, officials and staff: use of authority, knowledge, or resources at the disposal of designated functionaries, as well as officials and staff of the Wikimedia Foundation or Wikimedia affiliates, to intimidate or threaten others.
  • Abuse of seniority and connections: Using one's position and reputation to intimidate others. We expect people with significant experience and connections in the movement to behave with special care because hostile comments from them may carry an unintended backlash. People with community authority have a particular privilege to be viewed as reliable and should not abuse this to attack others who disagree with them.
  • Psychological manipulation: Maliciously causing someone to doubt their own perceptions, senses, or understanding with the objective to win an argument or force someone to behave the way you want.

3.3 - Layihələrin məzmunun vandalizmi və sui-istifadəsi

Vikimedia layihələrinə bilərəkdən səhv və ya qərəzli məzmun təqdim etmək və ya məzmunun yaradılmasına mane olmaq.

Bura daxildir, ancaq bunlarla məhdudlaşmır:

  • müvafiq icma təhlili və ya inkişaf üçün konstruktiv rəy olmadan Vikimedia məzmununun dəfələrlə silinməsi
  • Faktların və ya baxış nöqtələrinin xüsusi şərhlərinə üstünlük vermək üçün məzmunu sistematik şəkildə dəyişdirmək
  • Nifrət nitqi irq, din, dəri rəngi, cinsi şəxsiyyət, cinsiyyət kimliyi, etnik mənsubiyyəti, əlilliyi və ya milli mənşəyinə görə bir qrupa və ya bir qrup klasına qarşı böhtan atmaq, alçaltmaq və ya nifrət salmaq niyyətində olan hər hansı bir ifadə formasıdır
  • Başqalarını qorxutmaq və ya zərər vermək məqsədi ilə simvolların, şəkillərin və ya məzmunun əsassız əlavə edilməsi.
  • The repeated arbitrary or unmotivated removal of any content without appropriate discussion or providing explanation
  • Systematically manipulating content to favour specific interpretations of facts or points of view (also by means of unfaithful or deliberately false rendering of sources and altering the correct way of composing editorial content)
  • Hate speech in any form, or discriminatory language aimed at vilifying, humiliating, inciting hatred against individuals or groups on the basis of who they are or their personal beliefs
  • The use of symbols, images, categories, tags or other kinds of content that are intimidating or harmful to others outside of the context of encyclopedic, informational use. This includes imposing schemes on content intended to marginalize or ostracize.