Help:Introduction/nl

Dit is een algemene, niet-technische inleiding op de MediaWiki-software.

MediaWiki, Wikimedia, en WikipediaEdit

MediaWikiEdit

MediaWiki is het softwareprogramma waarmee Wikipedia [1] en andere projecten [2] draaien.

WikimediaEdit

Wikimedia is de overkoepelende non-profitstichting die alle bijdragen tot de groeiende "GNU FDL text base" coördineert, die aangebracht worden door de gebruikers van Wikipedia, Wiktionary en andere projecten die door de stichting beheerd worden. [3].

WikipediaEdit

Wikipedia is het encyclopedieproject, dat aan de oorsprong lag tot het ontwikkelen van de MediaWikiSoftware. Voor een beschrijving en de geschiedenis van het project zie [4] en [5]. Er zijn verschillende min of meer officiële zusterprojecten zoals Wiktionary [6], Wikibooks, [7], Wikinews [8], en Wikiquote, [9], net als "officieuze" afgeleiden, die allemaal MediaWiki-software gebruiken.

Wikimedia Meta-WikiEdit

Wikimedia Meta-Wiki (voordien Meta-Wikimedia of MetaWikiPedia) is een wiki die bedoeld is om naast de "hoofd" Wikipedia en andere Wikimedia projecten te werken. Meta kan gebruikt worden voor Wikimedia-gerelateerde doelen [10].

Wat is MediaWiki?Edit

MediaWiki is het softwareprogramma, vrijgegeven onder de GNU GPL, dat Wikipedia [11] en andere Wikimedia projecten [12] doet draaien. Het is ontwikkeld door de medewerkers aan deze projecten.

MediaWiki is een WikiWiki, wat betekent dat iedereen gemakkelijk elk artikel kan bewerken en deze wijzigingen onmiddellijk kan posten. De software bevat daarnaast heel wat documentatie. Als je meer wil leren over het bewerken van artikelen of over andere gebruiksaspecten, kan je hier meer informatie vinden:

De naam MediaWiki is verzonnen door Wikipediamedewerker Daniel Mayer als woordspeling op Wikimedia [13]. Daarvoor was de software gekend als "Wikipedia software Phase III".

Het MediaWiki Project heeft haar eigen subversion repository; als je interesse hebt in de code, kan je dit lezen :

Wat kan mediawiki nog meer ?Edit

Hoewel MediaWiki er niet voor ontworpen is, kan je het ook gebruiken als...

  • Content Management System (CMS) software
  • Forum of Bulletin Board System (BBS) software
  • Groupware, Messaging, of Computer Supported Cooperative Work (CSCW) software
  • een Workflow Management System (WfMS).

Bekijk m:Wiki Uses voor meer uitleg en discussies hierover.

ArchitectuurEdit

De huidige MediaWiki-software is gebouwd op een AMP omgeving; in dat geval betekent dat dat MediaWiki

SysteemvereistenEdit

De MediaWiki-software draait in een LAMP omgeving op het i386 en SPARC platform. Dit is het eerste platform, het referentieplatform. Maar MediaWiki-software is ook geschikt om te werken op SUN, Microsoft Windows of Apple Mac OS X.

SoftwareEdit

Alles wat je nodig hebt om een MediaWiki server te doen draaien, is beschikbaar als Open Source Software.

  • Besturingssysteem: Verschillende platforms zijn mogelijk, waaronder GNU/Linux, BSD, Sun, Microsoft Windows, en Apple MacOS X. De software wordt ontworpen onder GNU/Linux, en de aanbevolen omgeving is ook een GNU/Linux distributie. We bevelen Debian GNU/Linux aan, omdat die het dichtst komt bij de idealen van Wikipedia, maar je bent vrij in je keuze.
  • Apache httpd, versie 1.3 of 2.0 - Open Source.
  • MySQL daemon, versie 4.x - Open Source.
  • PHP scripting omgeving, versie 4.3 - Open Source.
  • MediaWiki-software - Open Source.
  • Een webbrowser - er zijn verschillende mogelijkheden beschikbaar als Open Source.

HardwareEdit

  • x86 hardware architectuur (Intel, AMD etc.) is aangeraden, maar ook andere zijn mogelijk (bijvoorbeeld PowerPC w/ Mac OS X/ SPARC).
  • Geheugen: Afhankelijk van het geplande gebruik is alles mogelijk, startend met ongeveer 96 MB RAM (?). Voor de beste prestatie zou de hele database in het RAM-geheugen moeten kunnen.
  • Disk ruimte: Dat is ook afhankelijk van je vereisten. Als je een klein WikiWikiWeb voor jezelf wil beginnen, is een paar megabyte diskruimte genoeg. Als je een volledige mirror van de engelstalige Wikipedia met afbeeldingen wil, heb je tenminste 3 Gigabytes nodig.(?)
  • Network Interface Card (NIC): Elke kaart die door je besturingssysteem ondersteund wordt, volstaat.

NetwerkEdit

  • De MediaWiki-software kan plaatselijk draaien op een computer zonder netwerkverbinding. Je zou MediaWiki op deze manier kunnen gebruiken als een krachtig Personal Information Management (PIM) systeem.
  • MediaWiki kan ook draaien op een Local Area Network (LAN) computer. Dat kan erg nuttig zijn als samenwerkingsgereedschap voor scholen, universiteiten of bedrijven.

LicentiesEdit

  • De MediaWiki-software heeft een licentie onder de voorwaarden van de "GNU General Public License" (GPL)
  • De inhoud die je maakt met MediaWiki kan je vrijgeven onder de voorwaarden van de GNU Free Documentation License, zoals het gebeurt met Wikipedia en Wiktionary, maar je bent vrij om een ander soort licentie te kiezen.

Zie ook: Copyrights.

De troeven van MediaWikiEdit

Zou je nu m:MediaWiki gebruiken voor je eigen wiki? Het hangt er natuurlijk vanaf welk soort wiki je wil draaien. Wikipedia's software heeft veel bruikbare mogelijkheden, die gegroeid zijn vanuit de noden van de gebruikers en de ideeën van de ontwerpers. Maar! Veel mogelijkheden betekent ook complexiteit. De vele mogelijkheden kunnen misschien overdonderend zijn, zelfs als we ons best doen om alles zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden. Complexiteit betekent ook dat er veel plaatsen zijn waar je het script moet aanpassen om het naar je eigen hand of wensen te zetten.

Voor je beslist om het Wikipedia script te gebruiken, neem toch eens een kijkje bij andere Wiki Engines of een ervan niet meer beantwoordt aan je verwachtingen. Voor kleine wiki's is UseMod altijd een veilige gok. Het ondersteunt [[free links]] (daarentegen geen CamelCase) en heeft geen database nodig (maar ondersteunt ook geen database). Dit is natuurlijk ook een flessenhals in de gebruiksmogelijkheden.

"Look and feel"Edit

  • Side bar: Een balk aan de linker- of rechterzijden van het scherm met snelkoppelingen
  • Skins: Verschillende manieren om de site weer te geven.
  • "Stub" threshold: Users can see links to articles below a certain size rendered in a different color
  • Er kan een printer-vriendelijke versie van het artikel weergegeven worden
  • Auto-nummering titels in een artikel (optioneel)
  • Maak een inhoudstafel voor lange artikelen (optioneel)
  • Automatically turn ISBN numbers into links to an editable list of booksellers

Multimedia en extensiesEdit

  • Met de functie Upload bestand kan je afbeeldingen en geluidsbestanden uploaden, zie m:special:Upload. Deze bestanden staan dan in "Recente wijzigingen" en ze staan ook in m:log:Uploads.
  • Wiskundige formules met LaTeX syntax: zie m:texvc
  • Afmetingen automatisch aanpassen van afbeeldingen met ImageMagick of libgd, eenvoudige syntaxis voor onderschriften bij afbeeldingen en uitlijning van afbeeldingen.

Wijzigingen (edits) bijhoudenEdit

  • Volglijst: Elke pagina heeft een tabblad "volgen". Gebruik m:special:Watchlist om de wijzigingen te volgen aan de artikelen die je aanduidde. Gevolgde artikelen staan ook vetjes in de Recente wijzigingen lijst .
  • Mijn bijdragen in de zijbalk van elke gebruikerspagina geeft alle artikelen weer waaraan de gebruiker gewerkt heeft volgens de database..
  • Extended recent changes with dynamic collapsing of edits to the same article and quick links to diff the edit, toont de geschiedenis van het artikel, toont de gebruikerspagina, toont de overlegpagina, of blokkeert de gebruiker (voor sysops)
  • "Related changes": toont een gefilterde versie van "Recente wijzigingne" met de pagina's die gelinkt zijn aan de huidige pagina.
  • Side-by-side diffs - the diffs are shown side-by-side, and changed portions of lines are highlighted, making it much easier to see what's what. Additionally, a diff is shown during an edit conflict so you can see exactly what you need to reintegrate.

Structuur en syntaxisEdit

  • Bewerkingsyntaxis gebaseerd op UseMod, met ondersteuning voor gemengd wiki-syntaxis en HTML. Enkel "free links" worden ondersteund bij het linken, niet CamelCase (wat een weloverwogen beslissing was bij het ontwerpen).
  • Naamruimten laten scheiding van gegevens toe (om de naamruimte een naam te geven, gebruik je de [[Namespace:Page title]] syntaxis). Overlegpagina's zijn gescheiden van artikelpagina's, "meta" projectpagina's kunnen gescheiden worden van inhoudspagina's, afbeeldingspagina's worden gebruikt voor beschrijvingen bij de afbeelding.
  • Word-extension linking: Als je een hyperlink toevoegt bij [[oorlog]]en of [[oorlog]]stijd zal het systeem dit automatisch weergeven alsof je respectievelijk [[oorlog|oorlogen]] en [[oorlog|oorlogstijd]] had getypt, wat typwerk bespaart.
  • Parenthetical hiding Als je link toevoegt van de vorm [[kernel (mathematics)|]], the parenthetical portion will be hidden in the link: kernel. This is useful for disambiguating different meanings of a word without making linking too difficult or cluttering up the text of articles. This also works with cropping out namespaces when you want a cleaner-looking link: [[Wikipedia:copyrights|]] at English Wikipedia becomes copyrights
  • Link naar aparte secties van een artikel, bijvoorbeeld m:MediaWiki roadmap#Version 1.4 (deze links worden wel ongeldig als secties verwijderd worden of een andere titel krijgen)
  • Ondersteuning voor subpagina's (een link naar "Foo/Bar" door vanuit "Foo" enkel "/Bar" te typen, "Foo/Bar" bevat een backlink naar "Foo"). Die kunnen in- of uitgeschakeld worden per naamruimte (Wikipedia bijvoorbeeld ondersteunt momenteel subpagina's op overlegpagina's (discussion) om het archiveren te vergemakkelijken, en op gebruikerspagina's om gebruikers ruimte te geven voor persoonlijke pagina's)

BewerkenEdit

  • Secties bewerken Gebruikers hebben de mogelijkheid om aparte gedeelten van een artikel (gescheiden door titels) te bewerken in in plaats van het hele artikel binnen te halen.
  • De werkbalk "bewerken" (edit) (gebaseerd op JavaScript) is er om tekst te formatteren als vet (bold), cursief (italic), enz. (werkt volledig in Mozilla en internet explorer, andere browsers gebruiken het om de syntaxis te tonen maar kunnen de tekst niet formateren in het tekstveld omdat hun JavaScript-implementatie het niet ondersteunt). Als If JavaScript uitgeschakeld is, wordt de werkbalk niet getoond.
  • "Edit" samenvatting die getoond wordt in "Recente wijzigingen ("Recent changes")
  • Dubbelklikken om te bewerken: Gebruikers hebben de mogelijkheid om een artikel te bewerken door erop te dubbelklikken.
  • Edit/bewerk preview (kan getoond worden boven of onder het bewerkvak)
  • Omgaan met "edit"conflicten (een pagina wordt opgeslagen door gebruiker A terwijl gebruiker B die nog aan het bewerken is, waarna gebruiker B zijn versie opslaat)
  • Bewerkingen merken als kleine bewerking; gebruikers kunnen beslissen dergelijke bewerking te verbergen in de "Recente wijzigingen" lijst. Enkel aangemelde gebruikers kunnen bewerkingen aanvinken als "kleine bewerking".

OverleggenEdit

  • "Talk"pagina's: Elke gebruiker (waaronder elke anonieme gebruiker) en elk artikel heeft een begeleidende pagina waar je berichten kan achterlaten. Dit zijn gescheiden naamruimten (zie boven), "Talk:" en "User talk:".
  • Berichtenmelding: De gebruiker krijgt een "You have new messages" melding als iemand anders zijn gebruikersoverlegpagina bewerkte. Dit werkt ook voor anonieme gebruikers.
  • Automatische handtekening: Gewoon drie tildes (~) typen als je bewerkt, en bij het opslaan van de pagina, zal het gewijzigd worden met jouw gebruikersnaam en een link naar jouw gebruikerspagina. Als je vier tildes gebruikt, zal de huidige datum ook toegevoegd worden. Dit is hoofdzakelijk bedoeld voor "Talk"pagina's.
  • Ondersteuning voor gebruikers e-mailen met behulp van de wiki (het e-mailadres wordt niet getoond aan de gebruiker)

De BackendEdit

  • Database-driven (MySQL, momenteel worden geen andere databases ondersteund)
  • Smart caching: overgezette pagina's worden (optioneel) opgeslagen als statische HTML-bestanden and served as such unless modified; ondersteuning voor Squid proxies
  • Gebruik van Cookies account en login systeem, maar anonieme gebruikers kunnen ook pagina's bewerken.
  • Alle revisies van een artikel worden bijgehouden (en optioneel ook gecomprimeerd).

BevoegdhedenEdit

  • Verschillende rechten voor anonieme gebruikers, aangemelde gebruikers, sysops, bureaucrats en ontwikkelaars.
  • aangemelde gebruikers kunnen:
    • pagina's verplaatsen en hernoemen
    • bestanden uploaden
  • Sysops kunnen:
    • pagina's beschermen tegen bewerken
    • pagina's verwijderen of terugbrengen
    • beschermde pagina's bewerken
    • gebruikers blokkeren met hun IP-adres
    • gebruikers blokkeren met hun gebruikersnaam, als deze optie is ingeschakeld
    • SQL queries gebruiken op de database, als deze optie is ingeschakeld
  • "Bureaucraten" kunnen:
    • sysops maken
  • Ontwikkelaars (developers/admins) kunnen:
    • de database versleutelen
    • verschillende onderhoudstaken uitvoeren
  • Andere bevoegdhedenschema's kunnen geconfigureerd worden (bijvoorbeeld: alleen aangemelde gebruikers kunnen pagina's bewerken)

Zoeken en QueriesEdit

  • Full text search
  • "Ok" knop toont onmiddellijk de inhoud van het gespecifieerd artikel (probeert het best passende als er geen exacte hit is)
  • "Verwijzingen naar deze pagina": toont de pagina's die linken naar de huidige pagina (backlinks)
  • Speciale pagina's:
    • Nieuwe artikels: Lijst van de laatst gemaakte artikels
    • Oudste artikels: artikels gesorteerd op tijdstip, oplopend
    • Lijst van afbeeldingen
    • Lijst van gebruikers
    • Statistieken
    • Weespagina's (artikels waar geen links naar zijn)
    • Ongebruikte afbeeldingen
    • Populaire artikels (artikels volgens bezoekersaantal, werkt alleen als de tellers zijn ingeschakeld)
    • Gewenste pagina's (onbestaande artikels, gesorteerd volgens aantal links die ernaar verwijzen)
    • Korte artikels
    • Lange artikels
    • Alle pagina's: lijst met de titels van alle pagina's

VariaEdit

  • Weergeven van een willekeurige pagina
  • Gebruikers kunnen hun eigen tijdszone (timezone) instellen, die gebruikt wordt bij alle tijdsvermeldingen.
  • De instellingen van verschillende pagina's (aantal per bladzijde te tonen zoekresultaten enz.) zijn aan te passen in "voorkeuren".

Een overzicht van websitesEdit

Dit gedeelte geeft je een korte inleiding over de MediaWiki, Wikipedia, Wikimedia, en verbonden websites - wat ze zijn, wat je er kan vinden, en waarom je ze wil bekijken.

  • Wikipedia - Nederlands, [14] enz. - Ideaal om te zien wat je kan doen met de MediaWikisoftware, om de afspraken bij Wiki-bewerken te leren kennen, en een heleboel nuttige opmaakvoorbeelden te zien.
  • September 11 Memorial Wiki, [15] - Een ander voorbeeld van het gebruik van MediaWiki-software.
  • Wikipedia database download, [16]

Projectcommunicatie - In contact komen en op de hoogte blijvenEdit

De meeste communicatie binnen het MediaWikiproject gebeurt via deze drie kanalen:

  • m:Talk pages - voor overleg verwant aan een specifieke pagina of over een specifiek thema;
  • Mailing lists - voor algemene, niet gelijktijdig verlopende discussies, vragen en antwoorden, en aankondigingen
  • m:IRC - voor realtime communicatie, in het bijzonder voor aktieve ontwikkelaars en medewerkers.

Geschiedenis van de verschillende versiesEdit

Wikipedia software Fase IEdit

UseMod software [17]. Dit werd tot begin 2002 gebruikt om alle versies van Wikipedia te doen draaien. Voor een aantal taalversies gebruiken we het nog altijd: Fins, Italiaans, Portugees, Noors en Nedersaxisch. We plannen ze te converteren naar MediaWiki, zie m:Wikipedia software upgrade status [18].

Wikipedia software Fase IIEdit

Eerste implementatie in LAMP/AMP door Magnus Manske [19]. Het werd op 25 januari 2002 omgeschakeld van "UseModWiki"software ("Fase 1") naar nieuwe software, speciaal voor Wikipedia geschreven met de PHP programmeertaal ("Fase 2").

Wikipedia software Fase IIIEdit

[20] Op zaterdag 20 juli 2002 werd Wikipedia verplaatst naar een nieuwe high-capacityserver en een nieuw - hopelijk efficiënter - software fundament. De nieuwe software was ontworpen om zo goed mogelijk te lijken en zich zo gelijkend mogelijk te gedragen als de eerdere fase 2-versie, maar enkele nieuwigheden en wijzigingen moet we vermelden:

  • Een heel nieuw systeem om afbeeldingen up te loaden en te gebruiken om je artikels te illustreren.
  • De zoekfunctie indexeert nu ook twee- en drieletterwoorden.
  • New side-by-side diffs of article changes.
  • "Floating" zijbalk is een optie voor enkele moderne webbrowsers.
  • Enkele kleinere wijzigingen aan de wikitext syntaxis (zie wikipedia:How does one edit a page)
  • Omdat anonieme gebruikers geen gebruikerspagina's hebben maar wel "user contributions" pagina's, linken hun IP-adressen naar hun bijdragen in lijsten zoals Recente wijzingen en Geschiedenis.
  • Ondersteunig voor wiskundige formules, door gebruik van Wikipedia:TeX markup
  • Betere ondersteuning voor auto-posting "bots"
  • Een nieuw static page caching system heeft de system load sterk verminderd
  • De databaseserver en de paginaserver kunnen nu op gescheiden toestellen draaien.
De Phase III software is degelijk, stabiel en wordt actief ontwikkeld. Er werden veel meer mogelijkheden aan de Phase III software toegevoegd, en er worden er nog verwacht, samen met bugfixes en stabiliteitsverbeteringen. We zouden graag hebben dat je foutmeldingen opzendt.
Wikipedia software Phase III = MediaWiki - gebaseerd op LAMP/AMP. De naam "MediaWiki" is een vondst van Wikipediamedewerker Daniel Mayer als een woordspeling op Wikimedia.[21] Daarvoor was de software gekend als "Wikipedia software Phase III". In juni 2002 kreeg de software haar nieuwe naam: MediaWiki.

Wikipedia software Fase IVEdit

De volgende versie van de software is Fase 4 [22], [23].

Wat nu?Edit


Inhoudsopgave - Nederlandse helppagina's: Meta b: n: w:/w: q: wiktionary


Lezen: Go | Search | URL | Naamruimte | Page name | Section | Link | Backlinks | Piped link | Interwiki link | Redirect | Variable | Category | Special page
Veranderingen: Recent | (enhanced) | Related | Watching pages | Page history | Diff | User contributions | Edit summary | Minor edit | Patrolled edit
Inloggen en voorkeuren: Logging in | Voorkeuren | User style
Bewerken: Overview | New page | Images/files | Geluid | Image page | Special characters | Formula | Table | EasyTimeline | Sjabloon | Renaming (moving) a page | Editing shortcuts | Talk page | Testing | rlc
Andere projecten: Wikibooks | Wikicommons | Wikinews | Wikipedia | Wikiquote | Wikisource | Wiktionary - bewerk dit sjabloon